Lìngua e cultura sarda

Su meri de domu

Blogger: is4morus
Nome: Ivo Murgia
Amigau cun su blog friulanu "Il furlanist"

  • Contattami
  • Il mio profilo
  • Linkami

Fotografias

arcapilloni arcapilloni
Vedi altri media

Genias

Funt agiudendi

Feeds

  • RSS 2.0
  • ATOM 0.3
  • Powered by Splinder

Contadori

abisitau *loading* bortas

31/07/2006

MA A CHINI SES NARENDI "BONU TRABALLU"?!


Ma ita at a essi custa moda noa de nai "bonu traballu" in sardu? Ita ddis at a parri deu no ddu cumprendu. Giai est lègiu in italianu "buon lavoro" figuraissì in sardu, antzis a dda contai giusta cun su sardu no nc'apicìgat pròpiu nudda. Craru chi est una tradusidura de s'italianu e finas a innoi pagu mali ma su malu est ca traixit su spìritu de sa lìngua sarda in totu e po totu. Custa fràsia dda impèrant màssimu is chi su sardu ddu fuèddant pagu e s'arrexoni est fàcili a dda spranai puru. Candu mai unu sardu, si est sardu e si est bonu, iat a nai a un'atru sardu una cosa aici?! A ddi nai "bonu traballu" a unu sardu bolit nai a ddu frastimai, candu mai su traballu est stètiu bonu po is Sardus?! Su traballu est stètiu sèmpiri sacrifìtziu, penas e finas dolori, sceti chi unu ti bolit mali podit pensai de t'agurai de andai a traballai!
Su andai a traballai fiat una cundenna, "Piga su picu e bai a traballai" nàrat sa cantzoni e a chini prus si nd'iat a essi sfranchiu cun meda prexeri de cust'òbrigu. Una cosa prus atesu de s'ànima de sa lìngua sarda pensu chi no dda potzaus agatai.
Custu contu mi ndi subenit un'atru chi m'iat contau un'amiga mia, anca su babu no cumprendiat ita fessit totu custu spèddiu de is "escursionis". Po issu su sartu e su monti fiant logus de traballu e no logus de si depi spassiai e aici etotu su traballu est unu logu de tribulias e de matanas po su Pòpulu Sardu, e no una cosa "bona" de augurai a calencunu, assumancu fintzas a oi.
Craru puru chi unu manera de fueddai diaici dexit de prus a unu milanesu chi no a unu sardu, ma cumenti nd'eus betiu totu is modas de continenti, nd'eus betiu custa puru.
Totuna cosa is saludus de is Sardus! Saludus arreligiosus, "Baxei cun Deus", "Abarrai cun sa Mama", e no sceti "A si biri mellus", "A atras bortas cun saludi", "A si torrai a biri sanus e allirgus" fintzas a unu bellu "Spassiadì!" chi po sorti manna nosta, apodèrat ancoras contras a s'invasioni de is bonus traballus. Fintzas a custus fenomenus de milanesizatzioni de bonus traballus no ndi chistionàt nemus, fortzis ca de traballus bonus pagu si nd'agatànt, totus s'augurànt cosa bella e bona, su traballu fiat atra cosa.
Lassendi su brullai, si est berus chi is chi impèrant custa forma de saludu funt is fueddantis nous de sa lìngua, chi funt un'arrichesa manna po totu is lìnguas minoritàrias e deu puru mi nci pongu in mesu, deu m'auguru chi custus piciocus scipiant allogai assumancu unu pagheddu de su spìritu de sa lìngua sarda chi cun su "bonu traballu" milanesu nc'ìntrat pagu.
Totu custu sceti po podi arrexonai de sa parti prus importanti de una lìngua, sa manera sua, nosta, de castiai is cosas de su mundu.
A ùrtimu, torrendi a sa brulla, unu sinnali de sa "decadèntzia de is tempus", s'atra di' apu intèndiu a unu piciocu frastimendi a un'atru e dd'at nau: "Pirla!"...

Postu de: is4morus a is 11:50 | link | commenti (2)

28/07/2006

rossellafaa
CUNTZERTUS DE ROSSELLA FAA
 
 
Duus apuntamentus de no si perdi de mùsica de calidadi. Notesta in su barrixeddu "Twist", Poetu, faci a ora 'e is 11 a su noti, ddui at a essi unu cuntzertu de Rossella Faa e domìnigu torra s'artista de Masuddas in Santu Sparau po s'arrassìnnia culturali "Cuncàmbias" sempri faci a is 11 a de noti, mùsicas e cantus peri is arrugas de sa bidda acumpangiada de Stèvini Ferrari a sa ghitarra.
De ascurtai finas s'ùrtimu cd de Rossella "In Corde", unu traballu prenu de amori po su connotu musicali sardu ma chi no timit a s'oberri a su "allenu".
Gràtzias a Francu De Fabiis po sa sceda.

Postu de: is4morus a is 10:47 | link | commenti

26/07/2006

S'artìculu de Anna Brotzu pigau de “Week Magazine” n. 27, argiolas 2006.
Gràtzias meda a Anna po s'artìculu e po m'essi cuntzèdiu de ddu torrai a pubricai innoi.
 
 
"Crònaca de una morti annuntziada":
Ivo Murgia traduce Márquez
In libreria la versione in limba del capolavoro dello scrittore colombiano
Incantesimi di parole: "Cronaca di una morte annunciata" in limba
Dalla Colombia alla Sardegna: Ivo Murgia traduce Márquez per Condaghes
L'arte della traduzione: "Crònaca de una morti annuntziada"
Ivo Murgia 'ripensa' in limba la scrittura immaginifica di Márquez
 
Il 'realismo magico' di Gabriel García Márquez trova la sua misura in limba grazie alla traduzione in sardo campidanese di uno dei capolavori dello scrittore colombiano, la splendida "Cronaca di una morte annunciata", a cura di Ivo Murgia per l'editore Condaghes. Il libro, da poco in libreria nella collana Paberiles, trasporta la vicenda sorprendente di Santiago Nasar, che ignaro del pericolo va incontro alla propria fine per mano dei fratelli Vicario in una dimensione più vicina alla sensibilità, e alla cultura dell'isola nel cuore del Mediterraneo. La storia, e le atmosfere, i paesaggi, e perfino lo stile, il ritmo della narrazione della "Crònaca de una morti annuntziada" restano tipicamente latinoamericani, pur assumendo un respiro sardo nel fluire dei pensieri di questo suggestivo racconto corale in cui s'intravedono in controluce i tratti di un vivido affresco della società colombiana, dei suoi riti, un ritratto di una profonda umanità. Il libro è stato presentato nei giorni scorsi a Sinnai, nello spazio all'aperto della Pinacoteca Comunale, in una fresca serata di luglio, dal poeta e studioso Paolo Zedda, che ha proposto alcune interessanti considerazioni sul significato e il valore del felice esperimento della traduzione, lasciando poi la parola allo stesso Ivo Murgia e all'editore Francesco Cheratzu. A chiudere l'appuntamento, il recital concerto che ha visto protagonisti l'attrice Antonella Puddu, che ha interpretato alcune pagine significative del romanzo (nella versione in limba) e il trombettista Riccardo Pittau che ha costruito dal vivo la colonna sonora, in un'intrigante performance a due voci.
A raccontarci della sua 'avventura' letteraria è lo stesso Ivo Murgia, che così spiega la scelta dell'opera di Márquez;
Come spesso succede, è il caso che ha deciso: potrei raccontarti molte cose, ma in realtà semplicemente avevo in casa questo libro, che oltretutto ha il pregio di essere breve, e quindi adattissimo per un 'esperimento' di questo genere, sia dal punto di vista del traduttore... che di quello del lettore, e a parte le battute è anche un autore stranamente familiare, fa parte di quell'universo sudamericano ormai entrato a far parte del nostro immaginario.
Non ti sei scelto un compito facile...
La traduzione è un lavoro veramente difficile, io comunque non mi ritengo un traduttore, professionista, l'ho fatto come esperienza personale, come esercizio di studio della lingua, e anche un po' come sfida, quella di portare la lingua sarda a confrontarsi con un premio Nobel, e quindi con la letteratura a un livello cosi alto per vedere se fosse capace di reggere il confronto, e lo è di sicuro, indipendentemente dal traduttore, perché la lingua in sé ha tutte le capacità di dire tutto, di raccontare tutto, a tutti i livelli, con tutte le sfumature e tutti i registri, dipende da noi conoscerli e saperli utilizzare.
La traduzione apre una serie di questioni molto complesse e interessanti, non a caso si dice 'traduttore, traditore', perché inevitabilmente quando uno fa una traduzione ci mette un po' del suo, perché Márquez è Márquez, e io sono io, con i miei limiti...
La mia non è una traduzione parola per parola, io la chiamerei 'a concetto', cioè tu prendi una frase, te la leggi, e sai che la devi ripensare in sardo, la devi ambientare, acclimatare, al contesto sardo... la sfida sarebbe quella di arrivare a 'sardizzare' quello che è sudamericano cercando di non tradirne lo spirito...
Quindi hai trasferito la Colombia in Sardegna
Il testo è perfettamente identico (ride)... anche perché c'è la questione dei diritti, non puoi cambiare nulla... però è 'sardizzato' diciamo.. nella lingua sicuramente, ma anche nella sensibilità: un lettore mi ha detto "ho notato che in quello che hai scritto si respira un'aria sudamericana, però è come se ci fosse una sensibilità sarda... sembra quasi che questo libro Márquez l'abbia pensato in sardo e scritto in sardo". Ed è stato il miglior complimento, perché io in effetti ho lavorato così... e infatti ci ho messo un anno, due mesi per farlo e dieci per correggerlo ... un lavoro da pazzi, che sconsiglio calorosamente a tutti... una bellissima fatica.

Postu de: is4morus a is 09:08 | link | commenti (1)

25/07/2006

TESI NOA DE FRANCU DE FABIIS


Francu De Fabiis at acabau un'atru "Maistraxu de Segundu Livellu in Linguìstiga, Filolugia e Literadura de sa Sardìnnia" in sa Universidadi de Casteddu e cumenti acostùmat a fai sa tesi sua dd'at scrita e discùtia in sardu. Aici totus. Custa borta s'argumentu est su lìburu "Mannigos de memoria", ISRE, de su grandu intelletuali Antoni Cossu de Santu Lussurzu. In partigulari s'argumentu de sa tesi est is "Piessinnus me in sa scridura de Antoni Cossu in s'arrumanzu Mannigos de Memoria" i est stètia discùtia in sa Universidadi de Casteddu su 19 de custu mesi; su professori chi dd'at presentau est Màriu Puddu, studiosu connotu e stimau, autori de su "Ditzionàriu" famau. Francu De Fabiis est prus de bint'annus produsendi cosa de brofetu in sardu, in s'atra tesixedda sua iat fueddau de "Po cantu Biddanoa" de Venutu Lobina e prima ancora de toponomàstica: sa cartina sua est giai un'acodeddu de stòria de sa polìtiga linguìstica in Sardìnnia.
Unu stùdiu aprofondiu chi si stèntat in su fueddai de sa vida de s'autori, de su suci de s'arrumanzu, de sa lìngua chi at imperau, de sa grafia e de totu sa sustàntzia de s'òpera cun una mirada sèmpiri originali e foras de is schemus cumenti solit fai Francu De Fabiis. Podeus nai ca is partis prus tènnicas pòrtant a su costau is cunsiderus personalis de De Fabiis chi cìrcat de cumprendi cumenti at traballau Antoni Cossu e de agatai sa crai po podi intrai in sa lògica cosa sua. Totu in una manera creativa chi est de De Fabiis sceti e chi a nosu si praxit meda.
Làstima solu chi totu custus traballus de vàllia ddus potzaus ligi sceti in s'arretza e s'autori no si siat galu detzìdiu a ndi fai unu libru o no nd'apat tentu s'ocasioni, cosa chi speraus potzat acadessi una di' o s'atra ca nc'est diaderus su tanti.
Po cumprendi de ita seus chistionendi abàstat a si conneti a su giassu:
http://www.monserratonews.it/defabiis/master3.htm#ftn28
Antoni Cossu est stètiu fintzas onorau de pagu cun un'atra pubricatzioni de sa Condaghes, un'arregorta de scritus de paricis autoris a incuru de sa filla Maria Giusepa. Innoi su liòngiu a su lìburu:
http://www.condaghes.com/scheda.asp?ver=it&id=88-7356-065-2

Postu de: is4morus a is 10:40 | link | commenti

24/07/2006

amos

Lìburu consillau


Amos Cardia
"S'ITALIANU IN SARDÌNNIA"
ISKRA


Duus annus infatu de "Apedala dimòniu", Editz. I Sardi, Amos Cardia tòrrat in libureria cun unu traballu nou, unu bellu traballu. Su libru bessiu de pagu e chi at a essi presentau custas dis in Paulle (OR), movit de sa tesi de làurea de su giornalistu sinniesu, a s'ora bantada de su linguista Tùlliu De Mauro puru, ma lompit a un'arresurtau nou.
E difatis is lodis aici importantis no ddi funt abastadas, ca Amos Cardia at torrau a manixai totu su traballu, a candu aciungendi cosa, a candu crescendi algunas partis, a candu andendi prus a fundu in certas chistionis o fintzas oberendi "giassus" nous po podi arrexonai de is ùrtimas cosas chi ndi funt bessias a pillu.
S'idea de su libru est de scuberri e de cumprendi poita s'italianu est intrau in Sardìnnia, candu e cumenti, cali fiant, e cali funt oindi', is arrexonis stòricas, polìtigas, culturalis de fai cambiai sa lìngua a sa terra nosta. Su stùdiu analìsat su tempus de is domìnius sabàudus e totu sa polìtiga piemontesa po sa lìngua, chistionendi de sa parti chi ant tentu sa scola, sa crèsia, is istitutzionis, s'universidadi e finas is autoris in lìngua sarda. S'autori at spriculitau in totu is passàgius polìtigus, aministrativus, tènnicus, sotzialis, culturalis chi ant cambiau su status de sa lìngua in Sardìnnia, de "una terra, lìnguas medas" chi femus, seus lòmpius a "una terra, una lìngua" po mori de un'idea pretzisa chi ndi boliat burrai totu s'arrichesa de sa diversidadi po favoressi una lìngua sceti: sa lìngua de chini depiat cumandai. Un'idea mala a morri e chi praxit oi puru mancai antistòrica.
Difatis de is medas lìnguas chi po annus e annus eus chistionau in Sardìnnia e chi in certus tretus de sa stòria si funt agatadas a bivi impari in logu nostu, sardu, cadalanu, castillianu, italianu etc., seus andendi conca a unu "monolinguismu difùndiu" chi po imoi est totu in favori de s'italianu ma chi unu cras iat a podi essi in favori de s'ingresu chi su sardu no at a tenni is pròpius mèdius de is atras lìnguas. Ma seus ancora a tempus a fai totu, e òperas cumenti e custa si agiùdant meda e no pagu.
Interessanti cumenti su libru andit a scrucullai in is òperas in lìngua sarda e su giudicu chi ndi bessit a campu. Abisòngiat a cumprendi ca fiant tempus de censura e chi duncas tocàt a aturai atentus a su chi beniat pubricau ma s'autori est severu e crìticu cun cuddus autoris in sardu chi pariant scriendi prus po fai unu prexeri a is visurreis e po fai imparai s'italianu a is Sardus amarolla chi no po stima de sa lìngua insoru. Sceti su para scalebranesu Giusepi Demontis Loci parit chi si movat a su imbressi e bollat fai imparai su sardu a is continentalis ma su fueddàriu cosa sua po mala sorti nosta no dd'ant pubricau ancoras e sceti pagus assortaus ddu podint biri. Ancora crìticas a is pre-cuntzetus apitzus de sa lìngua sarda chi medas autoris tòrrant a nai poita ddus ant lìgius in atrus autoris chentza de si preocupai mai de ddus averiguai e chi, finas oi, ghìant is scioberus de polìtiga linguìstica.
A sa parti in sardu sighit sa tradusidura in italianu, unu fueddarieddu e sa lista de is librus imperaus in su sterri cust'òpera, su prètziu est 14 francus nous e si ddu balit totu.
Una faina de importu e unu traballu de grandu interessu chi aprofondit chistionis fundantis de s'identidadi nosta, pagu connotas ca no acostùmant a fai abitu in is bangus de scola ma chi iant a depi essi patrimòniu de totu is Sardus po cumprendi mellus sa sorti de sa lìngua nosta e finas s'arrealidadi de oi.
Su link ofitziali de su lìburu:
http://www.comitau.org/cardia

Postu de: is4morus a is 10:52 | link | commenti

21/07/2006

ARTISANAU ARTÌSTISCU IN "VIVICASTELLO"
 
 
S'artisanau artìsticu de Antunedda Puddu at a essi òspiti agradèssiu de s'amosta de pinturas, scurturas e atras artis "Vivicastello", in Su Bastioni de Casteddu, sàbudu de is 7 fintzas a tant'oras de noti.
Antunedda est un'artista cumpreta, giai chi est un'atrixi tiatrali puru e is chi funt bènnius a sa presentada de "Crònaca" in Sìnnia si dd'ant a arregordai po s'abistèntzia sua. 
Is amostas in Su Bastioni ant a sighiri po totu s'istadi.

Postu de: is4morus a is 10:57 | link | commenti (2)

19/07/2006

LAUNEDDAS IN CUARTU SANT'ALENI
 
 
Giòbia a is 7 in su guventu de is paras capucinus de Cuartu S. A. is scientis de sa scola de launeddas, apariciada de s'assòtziu culturali "S'Iscàndula" de Danti Olianas cun s'agiudu de su comunu de Cuartu S. A., ant a serrai s'annu cun una sonada po amostai a su pùbricu su chi ant imparau. At a sonai finas su maistu de is cursus Orlandu Maxia.

Postu de: is4morus a is 08:45 | link | commenti

18/07/2006

ANDRIA PARODI E ALENI LEDDA PO SA MÙSICA SARDA
 
 
Is duus artistas, connotus e pretziaus foras de Sardìnnia puru, ant incingiau impari unu programa nou, "Passo a due Estate" in "Radio Uno Rai", sa cenàbara de mesudi' e mesu a sa una po arrexonai de mùsica sarda e po si dda fai ascurtai. Mùsica sarda de ariseru e de oi, sonada de sardus o de stràngius chi ant stimau sa terra nosta, cosa mai intèndia prima o giai connota puru, cundia cun is contus de is duus cantantis chi medas de custus artistas ddus ant connotus o nc'ant traballau impari, de Andreas Wollenweider a Al di Meola, de Pàulu Fresu a Antoneddu Salis etc.
Su programa at a andai a innantis fintzas a mesi 'e ladàmini.
Andria Parodi i Aleni Ledda funt fintzas arregistrendi unu discu nou impari e Parodi est acabendi su primu lìburu cosa sua.

Postu de: is4morus a is 10:27 | link | commenti

17/07/2006

"FURRIADROXUS" PREMIAUS
 
 
Su film crutzu de Michele Mossa, etnomusicòlogu, e Michele Trentini, regista, prodùsiu de su ISRE, s'est fendi balli in is cuncursus continentalis. In is cidas passadas at arriciu su primu prèmiu in su "Frontiere Film Festival" de Luzzara (Reggio Emilia) e at bintu su prèmiu "miglior documentario" in su "Arcipelago Film Festival" de Roma.
Su film, in sardu e in italianu, còntat de sa vida in is furriadroxus de Malfatanu, Teulada, anca is ùrtimus pastoris e messajus bivint a costau apari cun su turismu de sa praja de Sa Tuerredda, intre is prus bellas in Sardìnnia. Duus mundus diversus, s'unu chi parit acabendi e s'atru chi parit chi depat essi su benidori de sa terra nosta. De custu scontròriu, cuntrastu, nascit sa bellesa de custu traballu.
Su film est stètiu giai presentau in Casteddu i at a torrai fortzis in s'atòngiu.
Augùrius mannus a is duus autoris e prus de totu a Miali Mossa chi connosceus po sa passioni sua po is cantadoris e po totu su connotu musicali sardu.

Postu de: is4morus a is 10:17 | link | commenti

15/07/2006

IS "RATAPIGNATA" IN CASTEDDU
 
 
S'arratapinniata tòrrat a bolai in Casteddu. Notesta in su "Corto Maltese", Poetu, su grupu reggae at a sonai faci a ora 'e is dexi e mesu. E no est cosa 'e perdi; no sceti po is stimadoris de su reggae e de sa musica de calidadi ma finas po chini stìmat su sardu. Is fueddus de is cantzonis funt giai totus in sardu, e in unu bellu sardu puru, chi gràtzias a su mèdiu de sa mùsica lompit a is prus giòvunus chi si ponint a cantai in sardu chentza de si nd'acatai. Cumenti e sèmpiri sa fortza de sa mùsica fait prus de milli cumbènnius.

Postu de: is4morus a is 12:22 | link | commenti