Ivo Murgia

30/04/2007

SANT'EFIS IN CASTEDDU

Su primu de maju cumenti a donni annu tòrrat in Casteddu sa festa prus manna de Sardìnnia: Sant'Efis. A mengianu sfilada de tracas, costùminis, cuadderis, launeddas e a s'acabu de totu, s'arramadura e su còciu de su santu. A meri' ballu sardu in Pratza 'e Su Cramu cun grupus folk ma prus de totu cun sa genti baddendi in terra, a su costau de su palcu. Po is tifosus de is cantadoris, faci a ora 'e is 8, 8 e mesu ant a fai una cantada a sa moda campidanesa in su Palàtziu 'e su Cumunu cun Lussu de Pauli, Tzedda de Sìnnia e Filia de Sìnnia; contra Exana e De Notarpietro de Sìnnia e ghitarra Pau de Cuartu. Atra cantada ant a fai sa pròpiu di' in Pula cun Pani de Cuartu, Saba de Terreseu, Vàrgiu de Cuartùciu e Mura de Teulada. Cantada sàbudu puru in Pauli cun sa pròpiu scuadra de Casteddu ma cun Tiddia de Sètimu a sa ghitarra. Cumèntzant a is 5 e mesu de sa crèsia de su "SS. Redentore" cun màscaras brabaxinas e su grupu "Sa berrita e su bordau" de Pauli etotu.

At a fai a agatai finas sa "Carta de Logu istòriga e limbìstiga de Sardìnnia" annu 2007, chi at cuncordau Francu De Fabiis cun aciuntas e currigiduras e atra cosa noa; su prètziu est 5 francus nous. Custu traballu dd'ant presentau fintzas in Videolina in is dis passadas e ant fatu beni ca girendi sa Sardìnnia dd'eis a biri apicada in unu muntoni 'e logus, de Campidanu a Cabesusu, ca a is Sardus ddis praxit a biri is nòminis de is biddas e de is logus insoru torraus a sa lìngua chi ddis minescit.

Torrendi a is cantadoris, giai chi imoi apu imparau a "postai àudiu e vìdeu" ndi potzu finas abusai e duncas nci pongu un'atru mutetu chi ndi seu pighendi de una cantada privada chi iant fatu in Cuartu in su 83 cun Marras de Cuartu, Demontis de Sant'Uanni Suèrgiu, Danesi de Pauli e Lai de Cabuderra. Su file est unu mutetu spassiosu de Venutu Demontis chi est apretendi a is cantadoris a lassai su cantu ca est ora 'e cenai! Su Tori chi est pighendi a arremoni est Tori Marras, su chi at fundau sa gara. A perdonai chi s'intendit mali, tzirrìchiat unu pagu e no m'est arrènnesciu a dd'arrangiai (gei apu imparau a manixai s'aina ma no beni beni!).

Is ùrtimus versus bolint chi s'espòrrant

ca fra pagu nc'at a essi mèscita

chi po cenai sunt giai prontus

e si nc'est conillu aresti

sa frochita mia gei si giòstrat

ma mancai presentint lori

speci e si est cìxiri arrustu

no ddi ghetu mancu sali!

Su capitali de Tori est in crèscita

e custu dimòstrat chi is contus ddi tòrrant

Postu de: is4morus a is 11:58 | link | commenti (10)

26/04/2007

S'ARGIDDA

Labai unu bellu giassu de messarìtzia totu in sardu. Dd'ant cuncordau duus giòvunus de Santu 'Aìngiu; baxeiddoi ca ndi balit sa pena de si ddu biri ca est toghixeddu forti e interessanti puru.

Beni fatu piciocus!

S'Argidda

Postu de: is4morus a is 16:35 | link | commenti (1)

23/04/2007

SONUS E VERSUS

De su progetu de su cumunu de Siurgus Donigala e de Marcu Lutzu, chi iant apariciau ocannu passau, fait a agatai on line totu is arregistratzioni chi iat fatu Marcu Lutzu etotu in sa bidda campidanesa. Unu scraxoxu de cantus, ma iat a essi mellus a nai de sonus e versus, de paricis cantadoris e formas mètricas, anninnias, mutetus, cantzonis a curba, atìtidus, gòcius, duru duru, serra serra, arrosàrius e ancora sonadas a fisarmònica de Fiorentinu Piras etc. etc. Una bella arregorta chi totus si podint gosai, abàstat sceti a bandai a su situ de su cumunu e a s'ascurtai custu patrimòniu.
Sonus e Versus
In su interis de un'atru giassu, "Il Sardo", ponint marrania a is cantadoris "virtualis". Su meri de su logu at postu unu mutetu on line i est abetendi a dd'arrespundi "a corpus de mutetus". No iat a essi sa primu cantada on line, ma a chini si dda intendit podit provai a nci ghetai su mutetu cosa sua.
Il Sardo
Po su chi est cantu in palcu, labai ca notesta faci a is 9 oras faint una cantada in Donori po Santu Giorgi cun is cantadoris Tzedda de Sìnnia, Zuncheddu de Brucei, Melis de Cuartu e Orrù de Sìnnia.
E intzandus po no essi prus pagu cosa de is atrus, nci pongu unu mutetu deu puru, mancai no siat su miu. Ndi ddu seu pighendi de una gara chi iant fatu in Cuartu in su 83 cun Broi de Igrèsias, Saba de Terreseu (Narcau), Urru de Brucei e Pani de Cuartu, su bàsciu e contra est de Sètimu. Su mutetu est de Giuanni Broi chi a s'ora fiat acabendi sa carriera sua; est chistionendi de Bitiredda Melis una cantadora famada.

Apoi de tanti fàulas e iscrètzius
sa stòria at bòfiu a precisai
e su nòmini nc'at bòfiu incrudi
de Maria Itria Melis atesti
Nàscia in Ceraxus po beridadi
e poi a Cuartùciu si traspòrtat
po podi fama Bitiredda abundi
e morri a annus sessantaduus

Su prus chi impòrtat est a nc'aturai
aundi ddus at sa virtudi sètzius

Postu de: is4morus a is 11:12 | link | commenti (5)

19/04/2007

CANTU GUTURALI A CUNFRONTU

In is dis passadas Tran Quang Hai, su studiosu de cantu guturali, difònicu e atras tènnicas de sa boxi, de su Viet-Nam ma disterrau in Parigi tant'annus, at fatu duas letzionis in Casteddu, innantis in su Cunservatòriu e apustis in sa scola de poesia populari de Pàulu Tzedda in Sìnnia. Deu apu tentu sa sorti de intendi sa chi at fatu in Sìnnia e seu abarrau spantau de is connoscèntzias, de is capassidadis suas de imperai sa boxi in milli maneras e finas de issu etotu cumenti e comunicadori e cumenti e òmini curiosu de imparai cosa noa. Send'èssiri unu connoscidori de su "throat singing" s'at amostau "live" paricis connotus de Asia e de is partis suas e at bòfiu intendi calincunu esempru de su cantu guturali sardu. In s'ocasioni duus bàsciu e contra, Pilleri e Pitirra e Exana e De Notarpietro de Sìnnia, dd'ant fatu intendi sa moda campidanesa de acumpangiai is cantadoris e issu puru si dd'est tentada a provai, movendi de is connoscèntzias suas e impromitendi de ddui torrai cun prus stùdiu e prus pràtiga.
Una borta de prus su professori stràngiu s'at arregordau s'importu mannu chi tenit custa genia de cantu, cumenti at giai nau s'Unesco puru, e finas is launeddas chi issu connosciat giai ma chi amarolla amarolla at bòfiu torrai a intendi ca no podiat movi de Sardìnnia chentza de essi scurtau su sonu incantadori de is sonus de canna chi at sonau Ricardu Pittau.
In su giassu cosa sua ddui agatais unu muntoni de esemprus chi podeis scurtai, baxeiddoi: Tran Quang Hai.
Po su cantu sardu etanti gei abarraus pagu, labai innoi unu mutetu de Antonicu Ariu de Masainas chi nd'apu pigau de una cantada chi iant fatu in Masainas etotu in su 1973 cun Ariu de Masainas, Matta de Domunnoas, Maxia de Ceraxus e Urru de Brucei.

Po isvolgi custu programa
Matta est torrau a innoi
calmu, serenu e de menti rara
connotu beni in Masainas
e po fai parti a sa cantada
torrau est Antoni Maxia
su miu pupillu sentza 'e fai strapu
e perfetzionau ormai in s'arti
no solu in custa ma in dònnia tribuna

Po parti mia finas a oi
dd'apu onorada che una cara mama

Postu de: is4morus a is 14:05 | link | commenti

16/04/2007

DUUS ARTÌCULUS

Unu saludu e un'arrengratziamentu a is sìtius de Càralu Mulas e de is Disterraus Sardus chi ant arregordau su primu annu on line de su blog cun duus bellus artìculus.

Càralu Mulas

Disterraus Sardus

Postu de: is4morus a is 09:15 | link | commenti

12/04/2007

ACABU DE CIDA CUN MÀSCARAS E BALLUS

In Murera domìnigu su 15 tòrrant a fai sa festa de s'aràngiu, cumèntzant a is 10 e mesu de a mengianu cun sa sfilada de is "etno-tracas", costùminis sardus e is màscaras sardas de is Mamutzones de Samugheu, Mamuthones de Mamujada, Thurpos de Oroteddi e Is Cerbus de Sìnnia. A meri' sighit sa festa cun ballu sardu e grupus folk.

In Pabillonis sàbudu su 14 festa manna de ballu sardu cun sonadoris de launeddas e de sonetu. Cumèntzant a pusti pràngiu e acàbant cun unu cumbidu po totus. Gràtzias a Antoni 'Esì po sa sceda.

Po si incumentzai a scadrigiai labai unu filmau de Tziu Aurèliu Procu, grandu sonadori de launeddas de Bidda 'e Putzu, chi at "postau" Pitanu Perra de Mara, sonadori e faidori de launeddas issu puru. Sa festa est in su sartu de Mara po Santu 'Asili in su 1963 e is baddadoris funt totus maresus.

Postu de: is4morus a is 18:30 | link | commenti (3)

10/04/2007

UN'ANNU DE BLOG

Un'annu de blog nc'est passau e su contadori at marcau prus de 12.000 e 600 abisitas, no ddu sciu chi siat meda o pagu, cussas funt. Su interessanti est chi siat lòmpiu a custu tretu beni o mali chi siat, deu, po sa parti mia, speru prus beni chi no mali. No mi potzu bantai de èssiri stètiu su primu a oberri unu blog totu in sardu, ca dd'iat giai fatu Càralu Mulas unu e atra genti puru ma de una certa manera sa scumissa dd'apu binta su pròpiu, ca po un'annu nci dd'apu tirada e no est fàcili a agatai sèmpiri cosa 'e nai o novas de lìngua e cultura sarda. Po sorti manna mia deu in Sardìnnia nci bivu e dònnia di' seu aintru de is chistionis nostas po traballu ma prus de totu po passioni e abitu cun genti chi custas cosas ddas intendit cumenti a mei etotu e duncas custa faina mia no m'est bènnia tropu a traballu. Su chi acontessit in custu mundu de una manera o de s'atra mi imbatit a origa e m'atùrat sceti de ndi chistionai in su blog, ma no est pagu mancu cussu ca po dònnia cosa nci bolit impènniu e gana bona.

Candu novas no nd'apu agatau nc'apu postu calincuna cositedda mia puru, sperendi chi siat cosa agradèssia po is pagus chi gìrant in internet cun su prexeri de si ligi unu contixeddu o un'articuleddu in sardu. E imoi mi tòcat a nai duus fueddus pròpiu po sa lìngua sarda in unu mèdiu cumenti e internet. Candu apu obertu su blog no apu tentu duda peruna ca sa lìngua sua depiat essi su sardu ca de cussu mi interessamu e mi interessu, ma sciendi puru ca custu iat a èssiri stètiu unu "filtru", unu sedatzu naturali chi iat a essi permìtiu solu a is chi su sardu ddu fuèddant de podi ligi. Ddu sciemu e ddu sciu oi puru chi fortzis scriendi in italianu calincunu si ndi fut acostau de prus e deu nc'ia "guadangiau" ma no fiat cussa s'idea mia. Sa batalla mia est po sa lìngua sarda, po sa comunicatzioni in lìngua sarda, po una comunicatzioni moderna in lìngua sarda. Ca cun sa lìngua sarda fait a nai totu, totu is cosas de sa vida de oi e chi sa modernidadi si permitit de manigiai, chi dda connosceus, chi seus bonus a dda imperai e chi dda stimaus custa lìngua. Dd'apu giai nau atras bortas, no m'est scarèsciu, ma candu sa cosa est beni nada fait a dda torrai a nai puru e a prus blog in italianu gei nci nd'at, prus de 200.000 sceti in "Splinder", unu gei ddu podeus fai in sardu puru!

M'amàncat ancora de torrai gràtzias a is chi si funt pigaus su stentu de ligi su chi apu pubricau, de mi mandai sa cosa insoru po nci dda ponni on line pensendi chi custu podiat essi su logu giustu, a is chi ant lassau unu cumentu e a totu is chi m'ant scritu in privau a candu incoragendimì a andai a innantis a candu crosidadosus de biri unu blog totu in sardu. A calencunu dudosu, sardu e continentali, arrespundu ca unu blog in sardu no est fatu po si serrai intra sardus etotu o po fai una "operazione nostalgia" in tempus de Europa unia e de globalizatzioni ma antzis est fatu pròpiu po s'oberri e si cunfrontai mellus con is atrus cuscientis perou de su chi seus, ca no teneus abisòngiu de stroci a nemus po essi "modernus".

Gràtzias a totus intzandus e chi teneis cumentus de fai gei ddu scieis ita depeis fai!

Postu de: is4morus a is 18:39 | link | commenti (9)

06/04/2007

OMÀGIU A MÀRIU PUDDU

S'arrevista literària on line "Terza Pagina World" de Rina Brundu fait un'omàgiu a Màriu Puddu cumenti a poeta. In su sìtiu insoru proponint unas cantu poesias presentadas de Eliseu Spiga chi, si no mi faddu, fiant giai bessias in su lìburu "Pro chi lìbbera torres e sias!", e chi s'amòstant totu sa fortza de is ideas suas e fintzas s'arrennegu de biri sa terra sua, nosta, sbindonada e gruvennada de genti chi est pensendi a su torracontu personali sceti. Mancai custas cantzonis ddas apat scritas giai de dioritu balint ariseru cumenti balint oi ca, a dolu mannu nostu, sa cosa no at cambiau meda in Sardìnnia.

Seu prexau meda de cust'omàgiu e m'aciùngiu deu puru faendi is norabonas a Màriu po totu su chi at fatu e su chi est fendi po sa lìngua sarda e finas po sa coerèntzia e s'onestadi intelletuali chi at tentu in totu sa vida sua. Prus de una borta difatis, dd'est tocau a fai sa parti de su sculagiogus po depi nai sa cosa cument'est, mancai andendi contras a is cràculus de calincunu ma portendi sèmpiri ananti 'e is ogus is interèssius de is Sardus e de sa lìngua e de sa cultura insoru.

Màriu Puddu

Postu de: is4morus a is 18:38 | link | commenti

04/04/2007

STÙDIU APITZUS DE SA LSC

Su master chi ghìat E. Blasco Ferrer, su linguistu famau, in sa Universidadi de Casteddu at prodùsiu un'atru documentu apitzus de sa LSC (Limba Sarda Comuna) sa proposta de standard po su sardu.
Innantis fiat unu traballu chi iant fatu is scientis de su master etotu, imoi est sa tesi de acabu chi at fatu Stèvini Cherchi de Mòguru, prima apassionau e oi finas specialisau in lìngua sarda. Su stùdiu bolit averiguai su tanti de "mesania" chi ddui est in sa proposta e is arresurtaus fait a ddus cumprendi in deretura de su tìtulu: "Cumpudu numèricu de sa Limba Sarda Comuna, bariedadi prus logudoresa che de mesania".
A chini bolit aprofondiri si depit ligi totu su traballu, e castiai totu is gràficus e is tabellas, cumenti a is esemprus e totu is cunsiderus, ma no est unu traballu grai ca su stùdiu est beni fatu e fintzas praxili a si ddu ligi.
Tesi de Stèvini Cherchi

Postu de: is4morus a is 18:41 | link | commenti

02/04/2007

EDITORI IN CIRCA DE AUTORI

Is editoris de sa "Domus de Janas" funt circhendi autoris nous po imprentai lìburus de narrativa, contus, arrumanzus etc. Is chi funt interessaus podint imbiai is traballus insoru cun sa posta o cun una mail. Un'ocasioni bona po chini in su cadàsciu cosa sua ddui tenit calincunu libureddu, in sardu mancai, e ddu bolit proponni a un'editori sèriu chi at donau su logu chi ddi merescit pròpiu a is pubricatzionis in lìngua sarda.

Po totu is scedas labai custu link:

Domus de Janas

Su meri de domu

Cumentus

Fotografias

Amigus

Mesis

Genias

Funt agiudendi

Feeds

Contadori