Lìngua e cultura sarda

Su meri de domu

Blogger: is4morus
Nome: Ivo Murgia
Amigau cun su blog friulanu "Il furlanist"

  • Contattami
  • Il mio profilo
  • Linkami

Fotografias

sinnia sinnia
casteddusardu casteddusardu
donori donori
Vedi altri media

Genias

Funt agiudendi

Feeds

  • RSS 2.0
  • ATOM 0.3
  • Powered by Splinder

Contadori

abisitau *loading* bortas

31/03/2008

E DUUS!


Su 30 de martzu de ocannu apu fatu duus annus on line. No parit berus cumenti nci pàssat s’ora! Ma cumenti si siat, lòmpius ddui seus.
Po no nci dda tirai tropu a longu cun is discursus, cumentzu in deretura de is arrengratziamentus. Difatis chi femu stètiu a solu a mandai a innantis custa faina mia, giai giai no nci dd’emu fata. Gei est berus puru ca mi pongu deu ananti de su computer a scriri e a pubricai sa cosa, ma po scedas meda m’est doveri a torrai gràtzias a totu is situs chi si ocùpant de lìngua e de cultura sarda. Is chi m’interèssant a mei e is chi càstiu de prus, funt in is ‘link’, a su costau de innoi, e funt is situs de Càralu Mulas, de is ‘Disterraus Sardus’ de Pepi Mantega, de is ‘Eletroneddas’ de Franciscu Capuzzi o fintzas de is amigus mius friulanus, cumenti e ‘Il furlanist’ de Dree Venier o su de Christian Romanini chi funt sèmpiri pubrichendi cosa e atrus puru.
A totus, si torru gràtzias e sighei diaici ca su èssiri in d-un’arretza de cuntatus si permitit de s’afortiai apari e de cresci totu cantus seus scambiendisì scedas, novas, ideas, connoscèntzias e fintzas cuddu spìritu chi si serbit po podi andai a innantis in custa faina nosta po sa lìngua sarda.
Gràtzias ancoras a totu is amigus chi mancai no tengant situ on line, aparìciant cosa, apròntant atòbius a candu de lìngua, a candu de mùsica, a candu de poesia e mi gìrant is novas insoru po si ddas pubricai. Mi seis donendi un’agiudu mannu e chi custu blog pagu pagu ddu ligint e finas gràtzias a custas novas chi mi passais bosatrus. Aici etotu gràtzias a is amigus chi scrint in sardu e mi màndant cosa po nci dda ponni on line, dd’apu fatu e ddu fatzu cun prexeri, fintzas ca no potzu scriri totu deu!
M’est incapitau custas diis passadas de torrai sceda a un’amigu arrexonendi pròpiu de custu blog. Ddu torru a scriri innoi puru po dda serrai cun custu ‘post’.
Est berus chi su chi pùbricu deu est po su prus cosa de is partis mias, de Campidanu est a nai e finas su sardu chi imperu deu est su campidanesu. Custu poita m’est prus fàcili a sciri cosa de innoi etotu e de su chi acontessit a fùrriu a fùrriu, e finas ca is chi mi pàssant is novas insoru funt bivendi in Campidanu, sa mellus parti.
A acudi a totu no fait, a nci ponni totu su chi sutzedit in Sardìnnia no fait mancu cussu, a totu deu no potzu pensai e po su chi no nci capit in custu blog, gei nci nd’at atrus po ndi depi contai, o no?! A ndi lassai a is atrus puru est!
De polìtica ndi chistionu pagu ma candu si seus interessendi de cultura sarda seus fendi polìtica puru e is chi si pìgant su stentu de benni a m’agatai de siguru dd’ant giai cumprèndiu cumenti dda pensu deu po su chi spètat a sa polìtica sarda e a sa polìtica linguìstica in Sardìnnia, ma imoi no mi interèssat a ddui torrai. Gei no at a amancai s’ocasioni.
O, no est totu a sacrifìtziu no! mi seu spassiau puru, màssimu candu custu blog m’at fatu connosci genti chi dda pènsat cumenti a mei e candu at fatu si seus bius puru i eus cuncordau calincuna faina impari. E no est pagu cosa diaderus. Antzis, una de is cosas mellus de internet est pròpiu su connosci genti noa chi tenit is pròpius interessus tuus e si dd’est gherrendi in sa pròpiu batalla cosa tua.
Una cositedda ancora. Cumenti podeis biri bosatrus etotu, no mi seu sbeliau meda meda cun sa gràfica in custu blog. Simpri simpri e cun pagu frorìgius, ddi nareus. Primu ca no seu mancu bonu a dda morigai sa gràfica e segundu ca preferxu diaici. Fortzis imoi chi at lòmpiu is duus annus su pipieddu iat a tocai a ddi cambiai su bestireddu, nci seu pensendi ma incapas abetaus a su de tres…
E duncas, a si sighiri a ligi!

Postu de: is4morus a is 10:38 | link | commenti (10)

28/03/2008

PRÈMIUS LITERÀRIUS


Po is chi tenint gana de scriri in sardu, labai ca funt essius una bella pariga de prèmius literàrius, de Campidanu a Cabesusu. Amollaisinci!
Alloddus innoi is cuncursus de Santu Sparau, Tonara, Pasada, Meana e Silius.
Chi si parit pagu...

Postu de: is4morus a is 09:58 | link | commenti (2)

26/03/2008

SU FILM DE MEREU


Custas diis m'at circau un'arrevista continentali de cìnema, 'Superga Cinema', po ddis scriri un'articuleddu apitzus de su film nou de Sarbadori Mereu 'Sonetàula'.
Femu giai mesu imbideau de andai a mi ddu biri e difatis apu impunnau a cìnema, mi ddu seu biu e scritu si dd'apu s'articuleddu.
Imoi est bessiu in s'editzioni on line de s'arrevista, agoa gei at a bessiri in paperi puru.
Is chi si dda bolint ligi depint cracai innoi.

Postu de: is4morus a is 17:53 | link | commenti (5)

25/03/2008

GIÒBIA IN SCALEBRANU


Benei giòbia a Scalebranu, a is 4 in su consillu comunali, ca ddui at a essi una cunferèntzia chi at aprontau s'ofìtziu de sa lìngua sarda. S'ocasioni est sa serrada de su cursu de sardu, chi ant fatu gràtzias a sa lei 482.
Ant a fueddai Bruna Siriu, sa ghiadora de s'ofìtziu, Frantziscu Casula e ddui apu a essi deu puru a nai duus fueddus apitzus de su sardu in internet e prus de totu de s'esperièntzia mia.
Su programa cumpretu dd'agatais innoi.

Postu de: is4morus a is 17:57 | link | commenti (1)

23/03/2008

A CHINI NCI CREIT

Passaisì una Pasca bona, a chini nci creit, e a chini no nci creit, passaisì unu domìnigu bonu aici etotu.
Labai ita toga chi est custa tzia de Sàdili chistionendi su sardu. Làstima chi siat aici crutzu su filmau, no mi ndi potzu prandi de dda scurtai!


Postu de: is4morus a is 10:36 | link | commenti (11)

20/03/2008

UNU CONTIXEDDU 'VIA MAIL'


Custu est unu contixeddu chi m'est arribau 'via mail' e chi deu apu tradùsiu in sardu. Gosaisiddu.


Custa fiat una fèmina bianca, de 50 annus prus o mancu, chi ddi fiat tocau a setzi a su costau de unu nieddu, in d-un’aparèchiu.
Mesu avolotada tzèrriat a sa picioca, a sa ‘hostess’.
‘E ita tenit sa sennora?’ ddi pregòntat sa picioca.
‘E no ddu bis? m’eis postu a su costau de unu nieddu! no potzu abarrai innoi, donaimì un’atru postu po prexeri’.
‘Sa sennora si depit asseliai perou, po sa caridadi’ ddi tòrrat sa picioca ‘totu is postus funt ocupaus, imoi càstiu a biri chi nd’agatu unu lìberu po fustei’.
Sa picioca si nci stèsiat e fùrriat apustis de unus cantu minutus.
‘O sa sennora, gei est cumenti dd’apu nau innantis, postus lìberus no nci nd’at atrus in sa crassi econòmica. Apu chistionau a su cumandanti e m’at nau ca no ndi ddui at mancu in sa crassi executive. In sa primu crassi sceti anca ndi ddui at unu lìberu’.
Innantis chi sa fèmina potzat scapai fueddu po cumentai sa cosa, sa picioca sighit a nai: ‘Sa sennora depit cumprendi chi no est cosa de dònnia di’ po sa cumpangia nosta a lassai setzi in sa primu crassi a una personi chi tenit billetu de crassi econòmica. Ma giai chi seus diaici, su cumandanti at pensau chi est tropu lègiu a obrigai a unu a setzi a su costau de genti aici mala’.
Sa picioca intzandus si fùrriat faci a su nieddu e sighit: ‘E duncas su sennori, chi bolit setzi in sa primu crassi, pighissì sa cosa sua e tochididdoi ca su postu po fustei gei ddui est’.
E aici totu sa genti chi ddui fiat a ingìriu, e iat biu sa mala parada de cudda fèmina, si ndi fiat pesada e iat atacau a tzacarrai is manus a totu tzacarrai.

Postu de: is4morus a is 10:15 | link | commenti (2)

18/03/2008

ARRELATA DE CUARTÙCIU


Custa est un'arrelata de su cumbènniu de Cuartùciu chi at stèrriu Màssimu Madrigale.


Sardu e standard: arrexonus e parrimentus in Cuartuçu


Sàbudu passau, su 15 de martzu in Cuartuçu, s’est kistionau de lìngua sarda. S’aposentu de is atòbius de su Cunsillu comunali fiat prenu prenu, ca nci fiant assumancus duxentus personis, jòvunus e beçus sètzius a ascurtai is arrelatus de Luciano Marroccu (Assessori a sa Curtura de sa Provìntzia de Casteddu), Francesco Casula (scriidori), Eduardo Blasco Ferrer (Professori de Linguìstiga sarda me in sa Facurtadi de Scèntzias de sa Formadura de s’Unibersidadi de is Studius de Casteddu), Francu Pilloni (scriidori) e Juliu Solinas (meigu e scriidori). Porru e Lèpori no ant pigau parti a s’atòbiu. Po sa primu borta is ki funt po sa LSC si funt atobiaus cun is ki funt contras po arrexonai impari de polìtiga linguìstiga e de standard.
Luciano Marroccu at cumentzau a kistionai narendi ca tòcat a sighiri a fueddai in sardu po no fai sparessi sa lìngua nosta. At arregordau a Casula ki sa literadura sarda no est sceti in logudoresu (e duncas tòcat a difendi totu su sardu). Pustis Marroccu at acrarau sa posidura sua a suba de sa kistioni de su standard arregordendi a totus ki no dd’est praxu su decretu de sa Junta Soru a suba de sa LSC, ca no serbit, a parri cosa sua, a imponni un lìngua cun d-unu decretu.
Pustis a sighiu a kistionai Frantziscu Casula ki at fueddau sceti in sardu. Casula at nau ca no fait a stesiai su studiu e s’imparu de sa lìngua sarda de sa stòria e de is traditzionis de s’Isula. At arregordau a totus comenti is Savoyas ant circau de burrai s’imperu de su sardu e in su matessi tempus de comenti, assumancus fintzas a su ’77, nci fiat ancora kini, me in sa scola, no boliat s’imparu de sa lìngua sarda (ma oindì puru, mancai is leis, ddoi at kini est contras a sa lìngua sarda). Sighendi a nai ki campidanesus e logudoresus si cumprendint a pari e ki, de sa circa de sa R.A.S., su 68% de is sardus cumprendint e fuèddant assumancus una bariedadi de su sardu, at imperau is fueddus de Tullio de Mauro po nai ki is diferentzias a-intru de una lìngua funt sienda e scusorju de s’identidadi de unu populu. Duncas at acabau narendi ki tòcat a fueddai in sardu de dònnia e calisisiat argumentu (e a fueddai in sardu in dònnia logu).
Prof. Ferrer at bòfiu intrai me in sa kistioni de su standard, arregordendi su ki ant nau Gramsci [“La storia della lingua é storia delle innovazioni linguistiche, ma queste innovazioni non sono individuali (come avviene nell’arte), ma sono d’un’intera comunità sociale che ha innovato la sua cultura, che ha “progredito” storicamente] e Nencioni (“Le lingue naturali non sono né strumenti né codici: sono testimonianza e voce dell’identità etnica, storica e culturale di un popolo e dell’identità personale del singolo cittadino).
Ferrer at arregordau ki dònnia lìngua est filla de sa stòria de unu populu e duncas ki dònnia protzessu de normalizadura est unu protzessu ki pertocat fintzas sa literadura e sa polìtiga de unu populu, acrarendi perou, ki dònnia normalizadura iat a depi cumentzai de una bariedadi naturali (comenti est sutzediu in atrus logus de s’Europa). Difatis, po su sardu, Wagner in su 1928 iat amostau a sa Comunidadi scentìfiga intranatzionali is diferentzias intra de su logudoresu e su campidanesu (po es.: chentu/centu, limba/lìngua e aici nendi).
Contendi sa stòria de is esperimentus de normalizadura de sa lìngua sarda, Ferrer at arregordau ki sa LSU fiat unu logudoresu “naturali” stesiau de is protzessus stòrigus de sa lìngua. A sighiri, at acrarau ki sa "limba de mesania" est un’imbentu, poita no ddoi at uniformidadi me in is làcanas. Oindì puru sa R.A.S., a parri de su professori catalanu, sighit unu tretu sballiau, ca sa LSC est artifitziali. Po Ferrer no fait a imperai sa LSC me in sa scola e in s’aministradura: est una limba kentza de benidori. Duncas po Ferrer tòcat a torrai luegus a su connotu, est a nai a sa lìngua L1 (o lìngua de bartzolu).
Is ùrtimus duus interbentus fiant de Francu Pilloni e de Juliu Solinas. Pilloni, ki iat jai pigau parti a s’atòbiu-dibatu de Masuddas, at torrau a nai ca is diferentzias a-intru de su sardu funt una sienda manna. Solinas at nau de essi de acordiu cun Ferrer ca fintzas po issu puru tòcat a difendi is bariedadis naturalis de su sardu.

Màssimu Madrigale

Postu de: is4morus a is 10:21 | link | commenti (5)

17/03/2008

BOXIS PO PASCA MANNA


Custu est su tìtulu de unu cuntzertu chi ant a fai custu mèrcuris a is 9 oras, a su noti, in sa crèsia de Sant'Antoni in Cuartùciu, cun Aleni Ledda e is sonadoris chi dd'acumpàngiant in is spetàculus suus, i a prus Simonetta Soro, Marcello Peghin, Su Cuncordu de su Rosàriu de Santu Lussùrgiu e Lia Careddu.
In custa ocasioni ant a sonai cantzonis originalis puru, de Maria Gabriela Ledda e de Michele Pio Ledda e fintzas atras cantzonis de is 'cumèdias' de Antoni Maria de Estertzili, a incuru de Sergi Bullegas.
Antoni Maria de Estertzili fiat una para chi biviat in Seddori i est unu grandu autori sardu de su 1600. Parit lègiu su ddu nai ma agiumai no ddu connosceus mancu nosu Sardus, po mala sorti nosta.
Chi bosatrus puru no ddu connosceis no s'impensamenteis, s'arrexoni est custa.

Postu de: is4morus a is 11:59 | link | commenti (4)

14/03/2008

CURSU DE SARDU IN SANTU SPARAU


Cumèntzant custu lunis a is 7 de a meri' in Santu Sparau, in sa 'Pro Loco' de Bia Risorgimento 31, is letzionis de su cursu de sardu aintru de su progetu 'Santu Sparau Bilìngua', chi ant aprontau cun sa lei 482/99 po sa defensa de is lìnguas de minoria.
Po fai parti a su cursu abàstat a bandai sa primu di' de letzioni o a telefonai a custus nùmerus: 3493420005 e 3333654785.
In sa Pro Loco etotu ddui est fintzas s'ofìtziu de sa lìngua sarda e s'operadori de su sportellu est Amos Cardia.
Su cursu previdit 15 letzionis de duas oras, est a gratis e totu in sardu campidanesu. A chini no est campidanesu, nci ddu bògant! lassendi su brullai, donniunu podit fueddai su sardu cosa sua, e iat a essi bellu puru!

Postu de: is4morus a is 16:48 | link | commenti (1)

13/03/2008

UNA CANTZONI DE JIM CROCE


jimcroce
M'est incapitau custas diis de torrai a scurtai sa cantzoni 'Operator' de Jim Croce. Jim Croce fut unu cantautori ìtalu-americanu de country-folk chi s'est mortu chi teniat 30 annus, candu fiat incumentzendi a biri pagu pagu sucessu, ca nd'est arrutu s'aparèchiu anca fiat biaxendi po andai a sonai. At acutu perou a si lassai una bella pariga de cantzonis chi oindi' funt is 'clàssicus' de sa mùsica country.
Ascurtendi ascurtendi, apu pensau cumenti podiat 'sonai' custa cantzoni in sardu e acucau m'est a dda tradusi, aici, mesu gioghendi e mesu in su sèriu.
Custa est s'arresurtada, mètrica no nd'apu castiau e nimancu apu provau a dda cantai ca iat a tocai a essi bonus!
M'at fintzas ispirau unu pagheddu totu su traballu de furriadura in sardu chi funt fendi tradusendi a is 'Clash' o a is 'Doors' o a Bob Dylan, a candu in campidanesu a candu in logudoresu. Chi si praxit e chi seis crosidadosus, castiaisì su blog de su Bardaneri.
Chi boleis cumparai sa cantzoni de s'operadori cun s'originali in ingresu podeis cracai innoi.
E chi si boleis intendi a Jim Croce cantendi custa cantzoni etotu podeis andai a innoi.


S’OPERADORI


O s’operadori, chi mi podiast agiudai a fai custa telefonada
Gei ddu bis, su nùmeru in sa scatuledda de is luminus est bèciu e mesu scancellau
Issa est bivendi in Los Angeles
Impari cun Ray su ex mellus amigu miu bèciu
Unu piciocu chi issa connoscit beni e chi tirriàt fatu fatu.

No est diaici chi àndat sa cosa, cumenti nàrant issus
Ma scaresceussindi de totu
E donamì su nùmeru chi ddu podis agatai
Aici ddus potzu tzerriai, sceti po ddis nai ca gei stau beni e po ddis amostai
Chi dd’apu aguantada s’acollada
E apu imparau a dda pigai beni
Una cosa sceti speru, chi is fueddus mius mi cumbinciant a mei etotu
Chi no fiat berus nudda
Ma no est aici chi mi dda intendu.

O s’operadori, chi mi podiast agiudai a fai custa telefonada
Ca no potzu ligi su nùmeru chi m’as donau imoi imoi
Portu cosa in is ogus
Ddu scis, acostùmat a acontessi dònnia borta
Seu pensendi a s’amori chi creemu chi mi sarvàt.

No est diaici chi àndat sa cosa, cumenti nàrant issus
Ma scaresceussindi de totu
E donamì su nùmeru chi ddu podis agatai
Aici ddus potzu tzerriai, sceti po ddis nai ca gei stau beni e po ddis amostai
Chi dd’apu aguantada s’acollada
E apu imparau a dda pigai beni
Una cosa sceti speru, chi is fueddus mius mi cumbinciant a mei etotu
Chi no fiat berus nudda
Ma no est aici chi mi dda intendu.

O s’operadori, scaresceussindi de custa telefonada
No nc’at nemus chi deu bolla chistionai diaderus
Gràtzias de su tempus tuu
Tui ses stètiu tropu gentili
E aguantadì su dinai.

No est diaici chi àndat sa cosa, cumenti nàrant issus
Ma scaresceussindi de totu
E donamì su nùmeru chi ddu podis agatai
Aici ddus potzu tzerriai, sceti po ddis nai ca gei stau beni e po ddis amostai
Chi dd’apu aguantada s’acollada
E apu imparau a dda pigai beni
Una cosa sceti speru, chi is fueddus mius mi cumbinciant a mei etotu
Chi no fiat berus nudda
Ma no est aici chi mi dda intendu.

Postu de: is4morus a is 17:33 | link | commenti