Lìngua e cultura sarda

UNA POESIA DE BOBBY SANDS


Su 5 de maju fiat s'anniversàriu de sa morti de Bobby Sands, eroi natzionali irlandesu e màrtiri de sa libertadi de su pòpulu suu. Sands s'est mortu chi teniat 27 annus, apustis de annus de presoni e de batallas contras a s'ocupatzioni ingresa. Innantis de lassai custu mundu si fiat candidau po su parlamentu britànnicu e nci fiat bessiu puru ma su sciòperu de su fàmini chi fut mandendi a innantis po is ideas suas indipendentistas dd'iat aici indebilitiu chi s'est mortu tres cidas infatu de dd'essi elìgiu.
In su presoni anca fut inserrau at acutu a scriri duus lìburus e unu diàriu chi est bessiu apustis de sa morti cosa sua.
Oi dd'arregòrdant in totu su mundu po èssiri stètiu un'òmini idealista e coragiosu, prontu a ponni in giogu po fintzas sa vida po is ideas suas.
Nosu puru ddu boleus arregordai, a sa moda nosta, furriendi in sardu una cantzoni de issu. Est cosa chi at fatu Verònica Atzei e abisòngiat a ddi fai is cumplimentus diaderus poita est una poesia bella ma mala meda a traduxi. S'originali ingresa dda agatais innoi.


Su Rìtimu de su Tempus

Ddui at una cosa aintru de dònnia òmini
Dda connoscis custa cosa amigu miu?
At aguantau is acolladas de unu milioni de annus,
E dd’at a fai fintzas a sa fini. 

Fut nàscia candu su tempus no s’agatàt incora
E est crèscia foras de sa vida,
Nd’at segau su sarmentu de su mali chi allupat
Cumenti a unu gorteddu chi scorriat e sicat.

At allutu fogus candu fogus no fiant
E at abruxau sa conca de is òminis,
Fadendi de ferru is corus de prumu
De su tempus anca su tempus fiat incumentzau.

At prantu me in is àcuas de Babilònia
E candu totu is òminis fiant pentzosus,
At scrillitau unu trumentu chi si trocit sei sei
E est abarrada apicada e stiddiendi sàngui de sa Gruxi.

Est morta in Roma po mori de unu lioni e una spada
E in d-una fila crueli e atrivia 
Candu su fueddu de morti fut ‘Spàrtacu’
Imparis cun sa bia Àpia.

Iat marciau cun su pòburu de ‘Wat the Tyler’
E iat fatu a timì a unu sennori e a un’urrei
E dd’iant grorificada in sa castiada de morti cosa insoru
Cumenti e chi fessit sèmpiri una cosa bia.

Iat arrìsiu cun innocèntzia santa
Prima de is conchistadoris de s’antigu,
Aici masedus e notzentis de no sciri
Su poderi mortali de s’oru.

Iat tentu me in is bias piedadosas de Parigi
E atacau sa Bastìllia antiga
E marciau asuba de sa conca de sa pìbara
E dd’iat strecada asuta de su taconi cosa suu.

Fut morta insanguentada me in ‘Buffalo Plains’
E morta de fàmini po mori de s’àcua meda,
Su coru cosa suu nci dd’iant interrau in ‘Wounded Knee’,
Ma si nd’at a torrai a pesai.

Iat prantu a forti me in is paulis de ‘Kerry’
Cumenti fut ingianugada in terra,
E fut morta narendi marranu,
Fintzas a candu no dd’iant sparada cun fridesa.

S’agatat in dònnia luxi de spera
No connoscit trèminis ni logu
Si nd’est pesada arrùbia, niedda e bianca,
Est inguni, in dònnia arratza de genti.

Est me in is corus de is erois mortus,
Tzerriat me in is ogus de is tirannus,
Est arribbada a is cùcurus de is montis,
Ndi benit tenendi de is celus.

Fait luxi in su scuriu de su presoni cosa suu,
Tronat sa fortza cosa sua
Est sa ‘pentzada arriscada’, amigu miu
Chi pentzat de nai ‘Seu fendi cosa bona’.

Postu de: is4morus a is 09:36 | link | commenti (3)

PRESENTADA IN SÌNNIA


Cras a is 6 in Sìnnia (CA), in sa Pinacoteca de bia Colletta, ant a presentai 'S'ajudàriu', unu traballu fatu a posta po is scolas elementaris. Unu lìburu po imparai a is pipius a manixai su sardu giai de sa primu formatzioni de basi.
Ddui at a essi fintzas un'arrexonada asuba de s'imparu de su sardu in is scolas de Campidanu e no sceti.
Cun is autoridadis, is curadoris de su lìburu, is maistus e is scientis, Sandru Serreli, Amos Cardia, Maria Antonietta Mòngiu e Gratzianu Milia.
Totu is scedas pretzisas funt in su pdf in bàsciu.

Postu de: is4morus a is 09:15 | link | commenti (4)

POESIA SARDA E CUBANA IN CASTEDDU


Custa cenàbara in s'universidadi de Casteddu, in su 'Corpo aggiunto', a is 5 e mesu ddui at a essi David Mitrani, poeta, scridori e studiosu cubanu, docenti in Perùgia, po sterri un'arrelata apitzus de su cantu de sei cubanu.
Ddui at a essi finas Pàulu Tzedda, cantadori e studiosu, po fai una cumparàntzia cun s'arrialidadi sarda.
Custu atòbiu puru dd'ant cuncordau aintru de su programa de cunferèntzias de su master sardu de E. Blasco Ferrer, labai innoi.
No mi parit cosa de si depi perdi!

Postu de: is4morus a is 08:34 | link | commenti (3)

FURRIADROXUS E FURRIADROXUS


Una staria campidanesa in Pula (CA), po papai a sa sarda ma no sceti cussu. Andria Zucca, su meri de domu est aparicendi una bella pariga de presentadas e de atòbius de lìngua e cultura sarda, e ddui apu a essi deu puru in mesu.
Atàcant in làmpadas, candu sa genti cumèntzat a nci bessiri a si pigai su friscu e praxit a papai in logu obertu e in d-una lolla campidanesa.
In bàsciu su link a sa pàgini virtuali de sa staria, in sardu puru, mancu a ddu nai!
Su Furrriadroxu

E giai chi seus arrexonendi de furriadroxus, no si perdais nimancu su film de Miali Mossa e Miali Trentini, 'Furriadroxus' etotu si nàrat. Su documentàriu dd'ant girau in su Surcis, in Marfatanu, tra Teulada e Domus de Maria (CA), in is ùrtimus furriadroxus chi bivint a costau de pari cun su turismu de is prajas nodias de cussas partis.
Est su contu de sa vida de custus òminis acapiaus a su connotu e de unu mundu chi est cambiendi.
Girau po su prus in sardu, acàbat cun d-unu de is protagonistas cantendi unu mutetu, su tràgiu est aici bellu e sèriu, mancai siat unu mutetu spassioseddu, ca parit de ddi intendi sa tristura po una manera de bivi chi est spacendi.
Gosaisiddu.
Furriadroxus

Mancu a ddu fai a posta, pròpiu notesta in Domus de Maria ant a fai una cantada campidanesa, faci a is 9 oras, cun Tzedda, Crisioni, Orrù e su de cuàturu no ddu sciu!

Postu de: is4morus a is 10:27 | link | commenti (6)

UNA CANTZONI DE IS 'AMERICA'


Custa est sa tradutzioni in sardu de una cantzoni de is America, 'A horse with no name', unu grupu mesu ingresu e mesu americanu de folk rock de is annus '70. Oindi' funt sighendi a sonai, cun prus pagu sucessu fortzis.
Sa furriadura in sardu dd'at fata Verònica Atzei, operadora de s'ofìtziu de sa lìngua sarda de Mara (Villamar, CA) e tradusidora de s'ingresu.
Is fueddus originalis ddus agatais innoi.
E su vìdiu de sa cantzoni est innoi.


Unu cuaddu chentza de nòmini

In sa primu parti de su viàgiu
Apu torrau a biri totu sa vida
Ddui iat matas e pillonis e arrocas e cosas
Ddui iat arena e cùcurus e montis
Sa primu cosa chi mi fut atobiada fut una musca zumiendi
E su celu chentza de nuis
Fut basca e sa terra fut sciuta
Ma s'ària fut prena de sonu

Nc'apu passau su desertu cun d-unu cuaddu chentza de nòmini
Fut bellu su de essi anca no ddui proit
In su desertu ti podis arregordai su nòmini cosa tuu
Poita ca no ddui est nemus chi ti potzat fai sunfriri
La, la..

A pustis de duas dis in su soli de su desertu
Sa peddi cosa mia iat cumintzau a si fai arrùbia
A pustis de duas dis spassiendimì in su desertu
Fui castiendi su letu de unu frùmini
E su contu chi contàt fut de unu frùmini chi curriat
M'at intristau su pentzai chi si fessit mortu

A pustis de noi dis apu lassau su cuaddu scapu
Poita ca su desertu si fut furriau a mari
Ddui iat matas e pillonis e arrocas e cosas
Ddui iat arena e cùcurus e montis
S'ocèanu est unu desertu cun sa vida sua asuta de s'àcua
Cuada beni beni a parti de asuba
Asuta de sa tzitadi ddui at unu coru fatu de terra
Ma is òminis no ant a donai amori.

Postu de: is4morus a is 09:38 | link | commenti (6)

IS COGAS IN GONNAGODINA


Sàbudu e domìnigu in Gonnagodina (AR) ant a fai unu cumbènniu po arrexonai de is cogas. Ddui ant a essi arrelatas de importu cun Sarbadori Loi, Giùliu Angioni, Elsa Guggino e Nandu Cossu.
Elsa Guggino, antropòloga de sa universidadi de Palermu, at a chistionai de sa maxia in Sitzìlia, de 'li donni di fora' cumparendiddas cun is cogas sardas. Est una studiosa connota meda po stùdius de custa genia e po is circas suas in sa mùsica populari sitziliana. Est cantadora issa etotu e in mesu de s'atra cosa, est fintzas sa nura de su grandu poeta in sitzilianu Ignazio Buttitta.
Su programa cumpretu de is duas diis est innoi.

Postu de: is4morus a is 09:15 | link | commenti (1)

IS CANTUS DE CASTEDDU SARDU


Unu contu de atrus tempus parit su de custu cd. Un'arregistratzioni fata in is annus '50 de unu predi, allogada e scarèscia po unu sciacu mannu de tempus, fintzas a oi, candu nd'est torrada a bessiri a pillu.
Lassendi su gustu po sa 'poesia', est de importu mannu perou chi custas boxis potzant torrai a cantai e ddas potzaus ascurtai oi, e custu finas gràtzias a sa sensibilidadi de s'editori 'Live Studio' de Casteddu.
In su lìburu ddui funt is fueddus de is cantus, arregordus stòricus, unu scritu de Bernard Lortat-Jacob e su cd 'Bogi Longhi'.
Dd'ant a presentai su 9 in Casteddu Sardu (Tàtari), ddui ant a essi personalidadis scientìficas, giornalistas e cantoris.
Casteddu Sardu est una bidda connota meda e pretziada in Sardìnnia, e fora de Sardìnnia puru, po sa bellesa de sa cida santa cosa sua e pròpiu po is cantus chi dd'acumpàngiant e de imoi a innantis, gràtzias a custa bella faina, at a essi prus connota puru.
Su programa cumpretu est in su pdf in bàsciu.

Postu de: is4morus a is 09:16 | link | commenti (2)

ATÒBIU IN S'UNIVERSIDADI


Cenàbara su 9 de maju a is 5 e mesu in s'universidadi de Casteddu, in sa 'aula magna', ant a fai un'atòbiu cun Alberto Nocentini, docenti de 'glottologia' de s'universidadi de Firenze, po arrexonai de is "Sostrati preromani nell'Italia antica e in Sardegna. Metodi e miraggi".
S'atòbiu dd'ant cuncordau aintru de su master 'Approcci interdisciplinari nella didattica del sardo' chi est ghiau de E. Blasco Ferrer, su linguista famau.
Est su primu de unus cantu atòbius chi ant a acabai in làmpadas. Ddus agatais innoi.

Postu de: is4morus a is 09:53 | link | commenti (2)

'MINERIS' IN 'RADIO LUNA'


Una mail chi m'at mandau Linu Talloru:

Giai de duas cidas in s'arràdiu "luna" - 95,30 MHz - doi at una trasmissioni, in sardu, a suba de sa stòria de is mineras in satu de Surcis e de Igrèsias.
Sa trasmissioni est bella meda, e sa mùsica est sa mia, duncas s'arracumandu de d'ascutai.
Da trasmitint:

Cenàbara oras 14.00-14.30
Sàbudu oras 14.00-14.30

a sa frecuèntzia (torr'a nai) 95,30 MegaHertz. "Ràdiu luna" apu biu chi s'aciapat beni in Casteddu puru e in parti manna de Campidanu.
Duncas crasi at a fai a d'ascutai. Sa trasmissioni at a sighiri po atras setotu puntadas.

A si biri praxaus
Linu

Postu de: is4morus a is 16:54 | link | commenti

OFÌTZIUS IN PARTIOLLA


Dd'ant a presentai su 5 a is ses de meri' in Donori, su progetu chi ant cuncordau cun sa lei 482 po aprontai s'ofìtziu de sa lìngua sarda, cursus de formatzioni e su situ web in sardu in is comunus de Donori, Barrali e Solèminis.
Ddui ant a essi is autoridadis polìticas e is operadoris de su sportellu.
Totu is scedas cumpretas ddas agatais in su pdf in bàsciu.

Postu de: is4morus a is 10:37 | link | commenti (2)