Ivo Murgia
Lìngua e cultura sarda
S'arrelata de Màriu Puddu in sa cunferèntzia de Paule (AR).
PO IS SARDUS
Sa língua sarda fiat benendi mancu no ca is Sardus dh’anti fuedhada unu pagu diferenti de una bidha a s’àtera, comenti si fuedhat dónnia língua, ma po efetu de su colonialismu chi faint is dominadoris e cudhus chi dhu pigant che cosa bona. Su própiu cunsideru si depit fai po is àteras línguas naturalis fuedhadas in Sardigna cun ateretantis diritus e doveris de parti de totus.
Nau aici tanti po chi siat craru chi asuta de is chistionis de sa língua sarda dhoi at arrexonis gravis prus de cantu podit pàrriri ca si fuedhat de língua, ca cust’argumentu bollit nàrriri sempri a chistionai de genti e de is raportus tra genti e genti in calisiollat manera rapresentaus.
Is arresurtaus de sa circa chi at bófiu s’Amministratzioni regionali gei mi parint bonus e a calincuna cosa serbint. Ma dèu no creu chi siat unu certificau “di esistenza in vita” a fai cumprèndiri e arrexonai cudhus chi portant is peis ma no sa conca in Sardigna. Mi timu chi cussus ant a sighiri a tènniri prus pagu sensibbilidadi de is peis de Pinócchio: no anti biu innanti ni Sardigna, ni Sardus, ni língua sarda, e fàcili est chi no ndi ant a biri nimmancu de immoi a innantis.
E pentzu chi mancu cussus chi si agataus a sa parti contrària depaus bogai de is arresurtaus de custa circa sa fortza po fai cantu serbit a propósitu de língua.
Chini at circau su sensu e sa responsabbilidadi de èssiri genti in Sardigna e in su mundu no at abetau a oi po biri chi su sardu est sa língua de is Sardus, chi dha seus perdendi e chi tocat a s’iscabbulli debressi de una ‘specialità’ bícia e mortali, ca tocat a èssiri assumancus genti normali.
E si is amministradoris dignus de custu nòmini bolint arrespúndiri a custu sensu de diritu e doveri colletivu de is Sardus gei ndi agatant cosas cuncretas de fai, fintzas po portai sa língua sarda in Sardigna a sa normalidadi.
Si pentzu a s’Amministratzioni regionali, depit agatai sa manera po passai de su progetismu a una initziativa chi portit in tempus de calincun’annu a fai assumancus un’ora de língua sarda in totu is iscolas, donni’annu e in totu is classis. Po fai custu dhoi est giai de immoi sa cumpeténtzia didàtica chi serbit, e si ndi ammancat si fait cussa puru!
Po su chi pertocat sa limba sarda comuna, po su significau chi tenit oi e su chi podit èssiri unu cras, creu de dèpiri arriconnòsciri unu seguru méritu a s’Amministratzioni regionali e pruscatotu a su Presidenti Soru chi dh’at iscioberada po su manígiu in essia de parti de sa Regioni: est unu scioberu chi tenit su sensu de s’unidadi e de s’arrispetu po totus is Sardus, no isceti ca fait salva e importanti dónnia fuedhada, ma fintzes ca est sa sola possibbilidadi chi teneus de andai faci a una língua sarda franca, ca isceti cussu sardu de mesu tenit piessignus prus comunus cun totu is àteras fuedhadas, puru ponendi chi calisiollat fuedhada tenit in prenu sa calidadi de língua sarda.
Atentzioni bèni, però! Ca si po LSC si bollit fai passai cussu sardu chi un’annu fait sa Regioni at fatu girai cun Norme di riferimento e una Delíbbera nau ca cussa no est língua sarda comuna. Custa, si unu sensu tenit, est sa fuedhada chi cun prus precisioni tenit a epicentru is bidhas de Sòrgono, Samugheo, Ortueri e Atzara e no est cosa cuncordada cun perunu manuali de alchimistas e mancu de Artusi, cun fuedhus fintzes imbentaus e cosas de una normativizatzioni ossessionada si scassedhat su chi no est previstu cun sistema matemàticu: est semplicementi su sardu comenti de séculus dh’at fatu sa genti. E cussu depit fai de basi, comenti a fundamentu, de is chistionis de língua e de àteru, depeus pònniri s’istima de e po totu is Sardus. Si calincunu tenit tírria po su campidanesu, o po calisiollat àtera fuedhada, e no pentzat de avalorai totu su sardu a sa matessi manera, no creu chi de língua sarda comuna ndi potzat fai, ca sa língua sarda comuna tenit bisóngiu de totu is Sardus e de totu su sardu.
E a s’Amministratzioni regionali emu a bolli nàrriri chi una decisioni, po cantu giusta, importanti e urgenti, tenit fintzes bisóngiu de àteru, e ndi nau una: iat a tocai de arregòlliri su glossàriu de cussas bidhas, no isceti ca s’iat a biri cantu, fintzes coment’e léssicu, cussu sardu puru est comunu in percentuali arta meda a totu su sardu, ma fintzes ca si sa Regioni iscrít, unu funtzionàriu tenit bisóngiu de dhu tènniri a dispositzioni, puru fendi su contu chi fintzes cussu sardu si depit cumpletai e arrichiri cun totu s’àteru sardu chi serbit.
Paule, chimbe de maju 2007
Mario Pudhu
Nau aici tanti po chi siat craru chi asuta de is chistionis de sa língua sarda dhoi at arrexonis gravis prus de cantu podit pàrriri ca si fuedhat de língua, ca cust’argumentu bollit nàrriri sempri a chistionai de genti e de is raportus tra genti e genti in calisiollat manera rapresentaus.
Is arresurtaus de sa circa chi at bófiu s’Amministratzioni regionali gei mi parint bonus e a calincuna cosa serbint. Ma dèu no creu chi siat unu certificau “di esistenza in vita” a fai cumprèndiri e arrexonai cudhus chi portant is peis ma no sa conca in Sardigna. Mi timu chi cussus ant a sighiri a tènniri prus pagu sensibbilidadi de is peis de Pinócchio: no anti biu innanti ni Sardigna, ni Sardus, ni língua sarda, e fàcili est chi no ndi ant a biri nimmancu de immoi a innantis.
E pentzu chi mancu cussus chi si agataus a sa parti contrària depaus bogai de is arresurtaus de custa circa sa fortza po fai cantu serbit a propósitu de língua.
Chini at circau su sensu e sa responsabbilidadi de èssiri genti in Sardigna e in su mundu no at abetau a oi po biri chi su sardu est sa língua de is Sardus, chi dha seus perdendi e chi tocat a s’iscabbulli debressi de una ‘specialità’ bícia e mortali, ca tocat a èssiri assumancus genti normali.
E si is amministradoris dignus de custu nòmini bolint arrespúndiri a custu sensu de diritu e doveri colletivu de is Sardus gei ndi agatant cosas cuncretas de fai, fintzas po portai sa língua sarda in Sardigna a sa normalidadi.
Si pentzu a s’Amministratzioni regionali, depit agatai sa manera po passai de su progetismu a una initziativa chi portit in tempus de calincun’annu a fai assumancus un’ora de língua sarda in totu is iscolas, donni’annu e in totu is classis. Po fai custu dhoi est giai de immoi sa cumpeténtzia didàtica chi serbit, e si ndi ammancat si fait cussa puru!
Po su chi pertocat sa limba sarda comuna, po su significau chi tenit oi e su chi podit èssiri unu cras, creu de dèpiri arriconnòsciri unu seguru méritu a s’Amministratzioni regionali e pruscatotu a su Presidenti Soru chi dh’at iscioberada po su manígiu in essia de parti de sa Regioni: est unu scioberu chi tenit su sensu de s’unidadi e de s’arrispetu po totus is Sardus, no isceti ca fait salva e importanti dónnia fuedhada, ma fintzes ca est sa sola possibbilidadi chi teneus de andai faci a una língua sarda franca, ca isceti cussu sardu de mesu tenit piessignus prus comunus cun totu is àteras fuedhadas, puru ponendi chi calisiollat fuedhada tenit in prenu sa calidadi de língua sarda.
Atentzioni bèni, però! Ca si po LSC si bollit fai passai cussu sardu chi un’annu fait sa Regioni at fatu girai cun Norme di riferimento e una Delíbbera nau ca cussa no est língua sarda comuna. Custa, si unu sensu tenit, est sa fuedhada chi cun prus precisioni tenit a epicentru is bidhas de Sòrgono, Samugheo, Ortueri e Atzara e no est cosa cuncordada cun perunu manuali de alchimistas e mancu de Artusi, cun fuedhus fintzes imbentaus e cosas de una normativizatzioni ossessionada si scassedhat su chi no est previstu cun sistema matemàticu: est semplicementi su sardu comenti de séculus dh’at fatu sa genti. E cussu depit fai de basi, comenti a fundamentu, de is chistionis de língua e de àteru, depeus pònniri s’istima de e po totu is Sardus. Si calincunu tenit tírria po su campidanesu, o po calisiollat àtera fuedhada, e no pentzat de avalorai totu su sardu a sa matessi manera, no creu chi de língua sarda comuna ndi potzat fai, ca sa língua sarda comuna tenit bisóngiu de totu is Sardus e de totu su sardu.
E a s’Amministratzioni regionali emu a bolli nàrriri chi una decisioni, po cantu giusta, importanti e urgenti, tenit fintzes bisóngiu de àteru, e ndi nau una: iat a tocai de arregòlliri su glossàriu de cussas bidhas, no isceti ca s’iat a biri cantu, fintzes coment’e léssicu, cussu sardu puru est comunu in percentuali arta meda a totu su sardu, ma fintzes ca si sa Regioni iscrít, unu funtzionàriu tenit bisóngiu de dhu tènniri a dispositzioni, puru fendi su contu chi fintzes cussu sardu si depit cumpletai e arrichiri cun totu s’àteru sardu chi serbit.
Paule, chimbe de maju 2007
Mario Pudhu
postu de is4morus | link | commenti (4) / commenti (4) (pop-up)
tags:
tags:
Aggiungi questo link su:
Commenti
Commenti
Su meri de domu
Nome: Ivo Murgia
Amigu de su blog friulanu
'Il furlanist'
Fotografias
tzaramonte
|
|
sordau
|
|
sordaulocandina
|
| Vedi altri media |
