Ivo Murgia

27/10/2007

Un'atra lìtera chi m'est arribada po sighiri a arrexonai de is atòbius de custas diis, de Casteddu a Masuddas. De Marcu Pisano.

Arrexonendi de arregulas…

Ligendi is parrimentus e castiendi a is acontèssius de custas diis, m’est benia gana de nai deu puru unas cantu de cosas. Arrìciu duncas cun prexeri su cumbidu de Pàula e de is atrus a ndi arrexonai innoi.
E nau luegus ca sa sotziedadi no est po nudda obrigada a ponni infatu a sa polìtica linguìstica de sa Regioni, chi no dd'agradessit sa tenta chi issa at pigau.
Imoi serbit chi bèssant arrègulas craras po sa scritura e s’ortografia de su campidanesu, chi afrìmint mellus ancora s’arrègula literària chi giai ddui est e ndi fatzant aina manìvili po is abbisòngius de oi. Iat essi bellu chi una istitutzioni manna traballessit po custu, cun is risorsas intelletualis e materialis suas, e sa fortza propositiva de boxi nodia e autorèvoli (sa Regioni no dd'at fatu.... Provìncia de Casteddu??? Comunu de Casteddu??? Nudda! Universidadis??).
Meda bortas acontessit chi sa "sociatà civile" si movat a sa sola e po prima, e sa polìtica ddi pongat infatu... E aici, una truma de studiosus est traballendi po sa normalizatzioni, sa codìfica de su campidanesu.
Nant ca su problema funt “sas règulas”…. Serbint arrègulas firmas? est berus!
Candu ant a bessiri custas, is aministratzionis, is domus de imprenta, is giornalis, is scritoris, is scolas chi bolint "nero su bianco", ant a tenni unu arriferimentu de sighiri.
Polìtica cantonale? A mimi m’ iat a praxi chi, movendi de custu mòlliu, e de s’arrègula literària logudoresa, s'arribbessit fintzas a una codìfica moderna e sotziulinguisticamenti bona de is bariedadis cabesusesas, poita seu cumbintu chi is duas normalizatzionis bòlint pentzadas impari, de manera "convergente", a intru de unu processu solu, ca sa lìngua est una sceti!
Custu bolit nai a lassai po sèmpiri s’idea de s’auniri asuta de unu standard unitàriu, una bandera rapresentativa de totus? … ant a nai…
Comenti si bollat chi siat, is duas cosas mi parit no si ndi ‘òghint is ogus apari: chi ddu at una cosa sigura, fortzis una de is pagus cosas siguras, standard unitariu o nou, est ca nemus bolit e at a bolli lassai is duas traditzionis scritas chi teneus, de ddas fai amanniai in sa modernidadi, in sa scola, de ddas fai cresci e bivi in sa sotziedadi. Poita funt is lìnguas literàrias, de su connotu, is chi tenint un'arrelata prus strinta cun is fueddadas e is identidadis linguìsticas, oralis e scritas, de sìngulus e comunidadis. Sprigu innui s’arreconnosceus e duncas finas arriferimentu didàticu. No est unu strobbu, no cosa de lassai a imperdi. Ma est una risorsa chi teneus giai, àrburi beni arrexinau, mannu de ndi boddiri frutu.
Unu standard burocràticu unitàriu, cundivìdiu e agradèssiu est una cosa in prus, una punna, unu bisu. Nci eus a arribbai, mi creu. Prus a prestu mi domandu chi custu siat su momentu giustu po ddu fai e sa tenta politica e tècnica scioberada, sa manera mellus de ddu fai.
De siguru, chi is Sardus ant a crei chi sa cosa at a giuai, ca at essi utilosa a su mancu po calincunu impreu simbòlicu, nci eus a arribbai. Ma tòcat a essi prontus fintzas po custu. Po ddui lompi beni mi creu chi serbat a ammanniai sa connoscèntzia, sa cunfiàntza e s’arrispetu aintr’e nosu e is bariedadis nostas. E mi creu chi ddui bollat puru una mediatzioni bera e manna intr’e is duas traditzionis. Sbisurendiddas certu, totu e is duas, de paris manera, cussu at essi su prètziu mannu de pagai. Ma mancu custu atrivimentu ant tentu fintzas a imoi, polìticus e cumissàrius incarrigaus.
Comenti bieis deu no creu chi a si ponni in sa tenta de fai cresci is duas traditzionis siat a arrefudai s'idea de unu standard unicu. Creu perou chi cussa siat sa manera mellus po cumentzai custu processu, po fai acostai torra sa genti a su sardu. Comenti eus a bolli cumbinci a is dudosus, a is chi ant postu sèmpiri barrancus po su recubèru de su sardu e s’intrada sua in sa modernidadi, chi in sa percetzioni insoru ddis segaus finas cussus liòngius mancai dèbilis chi ancora ddus acàpiant a s’identidadi linguìstica insoru? Cussus dd’acàbbant a nci mollai totu e a si ponni de truessu! Mi timu chi sa lìngua sarda no at a lompi a perunu logu si no arrennesceus a cumbinci e a infogai sa classi dirigenti urbanizada, cun polìticas chi ddus allùmint, chi ddis ìntrint sa gana de si fai issus amparadoris de is processus, intamis de ddus fai disapegai e stesiai. Tòcat a ddu cumprendi beni custu!
Ndi ligeus meda de parrimentus crìticus in is giornalis. E fortzis cun tropu superficilidadi meda de custa genti benit bullada che “nemigus de su sardu” tout court. Ma chi allutaus unu pagu de prus ogus, origas e sentidus, no podeus no ligi unu “disagio” prus fungudu, mancai espressau aici, de manera emotiva e “sgramaticada”.
Po dda serrai, deu creu una cosa: ca cantu prus is personis s’intendit siguras de s’insoru, tanti prus s’oberint a s’atru, e tanti prus amànniat in totus sa connoscèntzia e su sentidu de stima e unidadi. In custa manera, aici afortiaus, si faeus fintzas prus prontus, totus, a arriciri bideas noas de ponni acanta, ma no in logu de is atras.

Marco Pisano

Postu de: is4morus a is 15:26 | link | commenti

Commenti

Su meri de domu

Cumentus

Fotografias

Amigus

Mesis

Genias

Funt agiudendi

Feeds

Contadori

Postu de: is4morus a is 15:26 | link | commenti